Showing posts with label Х.Оюунчимэг. Show all posts
Showing posts with label Х.Оюунчимэг. Show all posts
Thursday, October 22, 2009
найдвартай баталгаатай болох
Мөнгө нь бүх төрлийн бүтээгдэхүүн үйлчилгээтэй солигдох чадвартай буюу мөнгөөр ямарч бараа үйлчилгээг худалдан авдаг учир түүнийг хуримтлал болгон хадгалдаг байна. Мөнгөнд тавигдах техникийн шаардлага. Мөнгө хуваагдах шинж чанартай байх Аль болон удаан хугацаанд Мөнгө найдвартай баталгаатай болох хадгалж болдог Хуурамчаар үйлдэх боломжгүй байх Хэн бүхэнд таних боломжтой байх Нууцлалын зэрэглэл өндөртэй байх Бараа таваар болон санхүүгийн активуудаа баталгаажсан байх.
Шошго:
Х.Оюунчимэг
Төлбөр
ё Ө.х мөнгө нь байнга үнэ цэнэтэй худалдан Бүтээгдэхүүн үйлчилгээг борлуулсаны дараа авах чадвартай байдаг. Төлбөрийн эзэндээ ирээдүйд бараа олж авах боломж олгодог учир. хэрэгслийн үүрэг гйүцэтгэх чадвартай байх. Мөнгө нь ирээдүйд хөрвөх чадвартай байх учир (санхүүгийн бусад активуудаас хөрвөх чадвар хамгийн сайтай нь) Инфляцийн түшин өндөр байгаа үед мөнгө хуримтлалх хэрэгслийн үүрэг гүйцэтгэхдээ ашиг багатай байж болно
Шошго:
Х.Оюунчимэг
Гадаад валют
– Мөнгө яагаад тооцооны ба өртгийн хэмжүүрийн үүрэг гүцэтгэдэг вэ гэвэл a) Мөнгө байнга ашигтай шинж чанартай байх b) Мөнгө байнга үнэ цэнэтэй байна. Мөнгө байнга худалдан авах чадвартай байгаа явдал. Өөрөөр хэлбэл мөнгө нь: • Алтаар • Гадаад валютаар • Тухайн орны бүтээгдэхүүн үйлчилгээгээр баталгаажсан байдаг учир байнга үнэ цэнэтэй худалдан авах чадвартай байна. • Татварын үнэ ба мөнгөний хооронд урвуу хамааралтай байна
Шошго:
Х.Оюунчимэг
Мөнгө
Мөнгө гэж нийтээрээ төлбөрийн хэрэгсэл гэдгийг зөвшөөрч хуулиар баталгаажсан мөн тодорхой активуудаар баталгаажсан байнга худалдан авах чадвартай бүүтэгдэхүүн үйлчилгээ харилцан солилцоход ерөнхий тэнцвэрийн үүрэг гүйцэтгэдэг онцгой таваарыг мөнгө гэнэ. Мөнгө тооцооны ба өртгийн хэмжүүрийн үүрэг гүйцэтгэнэ.
Шошго:
Х.Оюунчимэг
Хөдөлмөрийн зах зээл...
Хөдөлмөрийн зах зээл дээрх эрэлт ба охиолдолд үнэ байх ёстой нийлүүлэлтийг тэнцвэржүүлэхүйгээс хөдөлмөрийн нөөцийн үнэ өндөр байх ёстой. Макро ба микро эдийн азсагт аль алинд нь үйлдвэрлэлийн бодит хэмжээ ба үнийн түвшингийн хоорондын тэнцвэрт байдал нь нийт эрэлт нийт нийлүүлэлтийн муруйн огтолцлын цэгээр тодорхойлогдоно.
Шошго:
Х.Оюунчимэг
барааны болон хүчин зүйлийн зах зээл
Хэрвээ эдийн засгийн системд урт хугацааны тэнцвэрт байдалд буй үед Ө.х бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл хэвийн түвшинд барааны болон хүчин зүйлийн зах зээлүүд хоорондоо харьцаатай үед: Хэвийн ашигтай байх зардлыг нөхөх орлогыг хангахүйцаар байх
Шошго:
Х.Оюунчимэг
нийлүүлэлтийн тоо хэмжээ
Эдийн засаг бүрэн хүчин чадлаараа ажиллаж байгаа учир үнэ цааш хичнээн өслөө ч гэсэн барааны тоо хэмжээг нэмэгдүүлж чадахгүй. ЗЗ-н нийт нийлүүлэлтэнд нөлөөлөх хүчин зүйлүүд. Бүтээгдэхүүн үйлчилгээний үнийн түвшин нөлөөлнө. Ө.х үнийн түвшингийн өөрчлөлт зөвхөн нэг муруй дээрх нийт нийлүүлэлтийн тоо хэмжээнд нөлөөлнө
Шошго:
Х.Оюунчимэг
Нэгж барааны зардал
Нэгж барааны зардал өсч байгаа учир үйлдвэрлэл ашигтай болгоын тулд пүүсүүд барааны үнээ өсгөнө. Барааны бодит хэмжээний өсөлтийн үнийн өсөлт дагалдана. Үйлдвэрлэгч хөгжлийн явцад зарим салбарт ашиглалтгүй нөөц хүчин чадал байсаар байдаг. Учир энэ харьцангуй өсч, буй салбар муу хөдөлмөр капиталын урсгал эрчимтэй явагдаж үйлдвэрлэлийн хэмжээ нэмэгддэг. Ийнхүү завсрын үед нийт нийлүүлэлт нь үнийн түвшинтэй шууд хамааралтай. III—хэсэгт үйлдвэрлэлийн хүчин чадал дээд хэмжээндээ хүрсэн бөгөөд энэ үед үйлдвэрлсэн хэмжээг цашш нь нэмэгдүүлэх боломжгүй юм
Шошго:
Х.Оюунчимэг
Улс орны улс төр
Экспортлогч орнуудын үндэсний орлогын хэмжээнээс өөрчлөлтөөс 5. Улс орны эдиын засгийн амьдралд гарч байгаа өөрчөлтөөс 6. Улс орны улс төр, нийгэм сэтгэл зүйн амьдралд гарч байгаа өөрчлөлтөөс хамаарна. Нийт нийлүүлэлт түүнд нөлөөлөх хүчин зүйл Бүтээгдхүүн үйдчилгээний үнийн янз янз бүрийн түвшинд тохирсон үйлдвэрлэсэн бодит хэмжээний түвшин нийт нийлүүлэлт гэж ойлгоно
Шошго:
Х.Оюунчимэг
нийт эрэлт
Ө.х бүтээгдэхүүн үйлчилгээний үнийн янз бүрийн түшинд зах зээлийн субьектүүдээс их буюу бага хэмжээгээр худалдан авахад бэлэн байгаа байдлыг ЗЗ-ийн нийт эрэлт гэнэ. P AD Q ДНБ ЗЗ- н нийт эрэлтэнд дараах хүчин зүйлүүд нөлөөлнө. 1. Үнийн түвшин Үнийн түвшин ба нийт эрэлтийн хэмжээ хоорондоо урвуу хамааралтай байна.
Шошго:
Х.Оюунчимэг
Үндэсний тооцооны систем
ДНБ= 30+20+40=90 Үндэсний тооцооны системийн үзүүлэгтүүд. a) ДНБ=C+I+G+ Нэгж хугацаанд үйлдвэрлэгт нийт гарцын хэмжээг ДНБ b) ДЦБ=ДНБ- капиталын нэгдэл хорогдлын шимтгэл c) ХО=ДЦБ- бизнесийн шууд бус татвар Үндэсний орлого нь тухайн улсад цоо шинээр үйлдвэрлэж бий болгосон илэрхийлдэг үзүүлэлт юм. ҮО= цалин+рент+хүү+ашиг Өрх гэрүүдэд шинхэнэ байдлаар олгогдож байгаа орлогыг хувийн орлого гэнэ. ХО=ҮО--- Хувийн орлогын татвар Өрх гэрүүд хувийн цэвэр орлогынхоо нэг хэсгийг хэрэглээгээ хангахад, үлдсэн хэсгийг нь ирээдүйн хэрэглээнд зориулан хуримтлуулдаг.
Шошго:
Х.Оюунчимэг
эцсийн бүтээгдэхүүн
. Бодит ДНБ гэж тухайн онд үйлдвэрлэсэн эцсийн бараа бүтээгдэхүүн үйлчилгээг суурь оны болон өөрчлөлтгүй тогтмол үнээр үржүүлж тооцсоныг хэлнэ. ДНБ-ийг үнэ цэнийн аргаар тооцох: Бүтээгдэхүүнийг эхнээс нь аваад эцсийн бүтээгдэхүүн болтол оролцож буй бүх пүүсүүдийн шинээр бий болгосон үнэ цэнийн нэгэн замаар судлах арга юм.
Шошго:
Х.Оюунчимэг
үнийн индекс ба дефлятор
Үнийн түвшний өөрчлөлтийг илэрхийлэх үзүүлэлтийг үнийн индекс ба дефлятор гэнэ. Дефлятор нь тайлант ба суурь жилийн үнийн ялгааг илэрхийлэгч коэффициент юм. Дефлятор = —тайлант онийн үнийн дүн Нэрлэсэн ДНБ гэж тухайн онд үйлдвэрлэгдсэн эцсийн бараа бүтээгдэхүүн үйлчилгээг тухайн үеийн үнээр үржүүүлж тооцохыг хэлнэ. Бодит ДНБ гэж тухайн онд үйлдвэрлэсэн эцсийн бараа бүтээгдэхүүн үйлчилгээг суурь оны болон өөрчлөлтгүй тогтмол үнээр үржүүлж тооцсоныг хэлнэ
Шошго:
Х.Оюунчимэг
Бодит ДНБ
ДНБ мөнгөөр илэрхийлэгддэг учир бүтээгдэхүүн үйлчилгээний хэмжээ нэмэгдээгүй байхад үнийн өсөлтөөс болоод түүний хэмжээ өсч болно. Иймд ДНБ- г хоёр ангилна. Нэрлэсэн ДНБ Бодит ДНБ Жнь:ДНБ хоёр дахин өсөж энэ хугацаанд мөн үнэ хоёр дахин өсөж байж болно. Гэвч бодит байдалд бүтээгдэхүүний тоо хэмжээ нэмэгдээгүй болно. Ийм учраас янз бүрийн хугацаан дахь ДНБ-ийг харьцуулахын тулд үнийн индексээр илэрхийлнэ. Үнийн түвшний өөрчлөлтийг илэрхийлэх үзүүлэлтийг үнийн индекс ба дефлятор гэнэ.
Шошго:
Х.Оюунчимэг
тоног төхөөрөмж
. ДНБ= C+I+G+ C--- Хувийн хэрэглээний зардал • Удаан эдэлгээтэй бараа үйлчилгээний зардал • Өдөр тутмын өргөн хэрэгцээний барааны зардал (талх сүү г.м) I Хөрөнгө оруулалтын• Бүх төрлийн үйлчилгээний зардал зэрэг багтана. ба үйлдвэр аж ахуйн газрын хэрэглээний зардал Ө.х пүүсийн хэрэглээний зардал Шинээр Үйлдвэрлэсэн тоног төхөөрөмжүүдийг худалдаж авах зардал Түүний эд нөөцийг хадгалахбарилга байгууламж барих зардал хамгаалахтай холбогдон гаран зардал г.м G-Засгийн газрын хэрэглээний зардал
Шошго:
Х.Оюунчимэг
ДНБ
ДНБ-ийг ерөнхийдөө 3 аргаар тооцдог. 1) Зардлаар буюу бүтээгдэхүүний урсгалаар 2) Орлогын урсгалаар буюу хуваарилалтын аргаар 3) Үнэ цэнийн аргаар тооцох ДНБ нь эцсийн хэрэглэгчид очиж байгаа тухайн жилд үйлдвэрлэсэн нийт бүтээгдэхүүн үйлчилгээний үнийн дүн учраас эцийн хэрэглэгчдээс тэдгээрийн олж авахад зарцуулсан нйит зардлын дүнгээр тодорхойлох бүрэн боломжтой. Үүнийг зардлаар тодорхойлох арга гэнэ.
Шошго:
Х.Оюунчимэг
Бүтээгдэхүүний тоо хэмжээ
Нэгж хугацаанд үйлдвэрлэн гарсан нийт гарцыг ДНБ гэнэ. Ө.х нэг жилийн хугацаанд нийт эдийн засгийн хэмжээгээр үйлдвэрлэсэн эцсийн тухай яригдаж байгаа учир нийт бүтээгдэхүүн нь мөнгөөр хэмжигдэнэ. --ДНБ-ийг зөвхөн эцсийн бүтээгдэхүүнээр тооцно. Ө.х завсрын бүтээгдэхүүнийг оруулж тооцохгүй. --- Бүтээгдэхүүний тоо хэмжээг нэмэгдүүлэхгүй байгаа үйлдвэрлэгч биш хүчин зүйлүүдийг ДНБ-г тооцохдоо оруулж тооцохгүй Энд: Үнэт цаас буюу шилжих төлбөртэй холбоотой санхүүгийн үйл ажиллагаанууд. Төрөөс олгож байгаа бүх төрлийг тэтгэвэр тэтгэмжүүд, бүх төрлийн даатгал.
Шошго:
Х.Оюунчимэг
макро эдийн засгийн зохицуулалт
Гадаад худалдааны балансын тэнцвэржилтийн сайжруулах үндэсний валютыг хөрвөдөг болгох валютийн ханшийг тогтворжуулах. Зах зээлийн нөхцөлд тохирсон нийгмийн хамгаалалт үр ашигтай бодлого явуулсан г.м болно. Ө.х макро эдийн засгийн зохицуулалт нь: 1) Юу үйлдвэрлэх вэ? 2) Яаж үйлдвэрлэх вэ? 3) Хэнд үйлдвэрлэх вэ? Гэдэг асуудлыг зохицуулахад чиглэгдэнэ.
Шошго:
Х.Оюунчимэг
үйлдвэр аж ахуй
. Хүн ан үйлдвэр аж ахуйн газрыг зайлшгүй шаардлагатай бүтээгдэхүүн үйлчилгээгээр хангагасан үйлдвэрлэгсэн бодит хэмжээний тогтвортой өсөлтийг хансан Ө.х энэ үзүүлэлт нь эдийн засгийн ситемийн хөгжлийн түвшингийн шинж чанарыг харуулах. Нэг хүнд ноогдож байгаа бүтээгдэхүүн үйлчилгээний тоо хэмжээ нь тухайн үндэстний эдийн засгийн чадавхийн хэмжээг харуулна. ЗЗ өрсөлдөөний тусламжаар тогтсон үнийн тогтвортой түвшинг барихад макро эдийн засгийн зохицуулалт нэмэгдэнэ
Шошго:
Х.Оюунчимэг
Макро ЭЗ
Макро эдийн засгийн судлах зүйл Макро ЭЗ нь улс орны эдийн засгийн хөгжлийг бүхэлд нь болон хөгжлийг тодорхойлж байгаа эдийн засгийн үйл явцуудын харилцан хамаарыг судалдаг. ӨХ эдийн засгийн үзэгдлийг улс үндэстний түвшинд авч судалж байгаа үйл явцыг макро эдийн засаг гэнэ. Нөгөө талаасаа эдийн засгийн механизмуудыг нийлмэл байдлаар судлана.
Шошго:
Х.Оюунчимэг
Subscribe to:
Posts (Atom)