Их Монгол Улс

Монголын эзэнт гүрний байлдан дагуулал

Монголын эзэнт гүрний түүхэн газарзүйн зураг

Тахианы махан котлет хэрхэн хийх вэ

Бэлтгэсэн тахианыхаа махыг цэвэрлэж, яснаас нь салгах хэрэгтэй.

Эртний улсууд

Хүннү улс

Хүннү нар бол Монголчуудын эртний удам бөгөөд Төв Азийн түүхэнд гүн ул мөрөө үлдээсэн нүүдэлчин аймаг юм. Хүннү нар нь МЭӨ III зууны үед хүчирхэгжин мандаж, Төв Азийн эртний нүүдэлчин аймгуудын дундаас анх удаа өөрсдийн төр улсыг байгуулсан билээ. МЭӨ 209 оңд Хүннү аймгуудын зонхилогч Модун шаньюй гэгч Хүннүгийн 24 аймгийг нэгтгэн захирч, Хүннү улсыг үндэслэн байгуулжээ.

Мөөгний солянка

Загасны махам салат

Юан гүрэн байгуулагдсан нь

Хубилай дүү Аригбөхийг ялж, монголын хаан ширээг тийнхүү эзлэн авсны дараа эзлэгдээгүй үлдсэн хятадын өмнөд хэсгийг байлдан дагуулж улмаар хядатаар төвлөж, нийт монгол гүрнийг бататган бэхжүүлэх хэрэгт гол анхаарлаа хандуулж байжээ. Хятадын засаг төрийн эрхийг ноёрхон барьж байхын тулд тэр орны дээд давхрааны нөлөө бүхий төлөөлөгчдийг өөрийн талд татан оруулж ашиглан, хятадыг хятад аргаар захирах гэдэг бодлогыг Хубилай хаан баримталж байжээ.

Монгол улсын тусгаар тогтнолын түүх

1206 онд байгуулагдсан Монголын эзэнт улсын төрийн тусгаар тогтнол 17 дугаар зуунд алдагдсан бөгөөд энэ нь түүний дотоод байдал болон гадаад хүчин зүйлстэй салшгүй холбоотой юм. Дотоод улс төрийн байдлын хувьд Монгол улсын нэгдмэл байдал алдагдаж, Халх Монгол, Өмнөд Монгол, Ойрад буюу Баруун Монгол гэсэн хэсэгт хуваагдсан байв. Үүний зэрэгцээ Буриадууд Байгаль нуурын ар өврөөр нутаглаж, Халхын ноёдод татвар төлдөг байжээ.

Хүүхдийг болзошгүй гэмт хэргээс сэргийлэх 8 арга

Хүүхдийг болзошгүй гэмт хэргээс сэргийлэх 8 арга 

Бага насны хүүхэд алга болох, төөрөх асуудал шилжилтийн гэх энэ он жилүүдэд ихээр гарах болсон. Гэрийнхээ гадаа тоглож байгаад алга боллоо, найз нартайгаа яваад сураггүй гэх мэтчилэн хүүхэдтэй холбоотой асуудал цөөнгүй бий.

МОНГОЛ УЛС1911 ОНД ТУСГААР ТОГТНОЛОО СЭРГЭЭЖ, УЛСАА ТУНХАГЛАСАН

МОНГОЛ УЛС 1911 ОНД ТУСГААР ТОГТНОЛОО СЭРГЭЭЖ, УЛСАА ТУНХАГЛАСАН!

1911 оны арванхоёрдугаар сарын 29-нд Монгол улс тусгаар тогтнолоо сэргээж, улсаа тунхагласан. Бидний мэдэх түүхээр бол эсгий туургатны нэгдсэн улс болох Их Монгол улсыг 1206 онд дэлхий дахинаа зарлан тунхагласан байдаг. Тэр үед улсаа тунхаглаж байна гээд албан ноот бичиг илгээсэн асуудал байхгүй, хүлээн зөвшөөрөгдөхөөс ч өөр аргагүй сүр хүчтэй байсан.

Ойтой хүүхдийн сэтгэхүйд огцом өөрчлөлт явагддаг

Ойтой хүүхдийн сэтгэхүйд огцом өөрчлөлт явагддаг 

Эх болох гэж байгаа залуу бүсгүй жирэмсний явцдаа хэвлий дэх хүүхэдтэйгээ ярих, хөгжим сонсох, өөрөө тайван байх, элдэв хорт зуршлаа орхих хэрэгтэй. Эхийнх нь хөх сүүтэй, хүүхэд өвдөж зовохгүй л бол эцэг эхчүүд нялх үр хүүхэддээ төдийлөн анхаардаггүй бий. Ийнхүү хэнэггүй байдлаар өсгөчихөөд дараа нь томорсны дараа л ааш авирынх нь сайн мууг ярин гайхширцгаадаг.

Монголын эзэнт улсын тєрийн тусгаар тогтнол

1206 онд байгуулагдсан Монголын эзэнт улсын тєрийн тусгаар тогтнол 17 дугаар зуунд алдагдсан бєгєєд энэ нь тvvний дотоод байдал болон гадаад хvчин зvйлстэй салшгvй холбоотой юм.Дотоод улс тєрийн байдлын хувьд Монгол улсын нэгдмэл байдал алдагдаж, Халх Монгол, Ємнєд Монгол, Ойрад буюу Баруун Монгол гэсэн хэсэгт хуваагдсан байв. Vvний зэрэгцээ Буриадууд Байгаль нуурын ар єврєєр нутаглаж, Халхын ноёдод татвар тєлдєг байжээ.


Монголчууд зvvн баруун гэж хуваагдах болсон нь газар нутгийн байршил, эрхлэх аж ахуйтайгаа холбоотойгоор тэртээ 11 дvгээр зууны vеэс ойн, талын гэж ялгагдах болсноос эхтэй. Байгаль нуурын баруун, Хєвсгєл нуурын зvvн хойд захаар нутаглаж байсан ойрадууд 1207 онд Монголын эзэнт улсын бvрэлдэхvvнд орсноор засаг захиргааны хувьд дєрвєн мянганд зохион байгуулагдсан байна. Энэ vеэс тvvхэнд дєрвєн Ойрад хэмээн тэмдэглэгдэх болсон байдаг. Ойрад хэмээх нэрийн хувьд “ойн”, “ард” хэмээх хоёр vгнээс vvссэн гэж ихэнх эрдэмтэд vздэг.

Хүүхдийг хайраар дутаах нь хамгийн аюултай

Бага байхдаа эцэг эхээсээ хайр халамж авч чадаагүй бол хүүхэд буруу үзэл бодолтой болж, түүнийгээ өөрийнхөө дүр төрх болгох нь бий. Хайр энэрэл дутуу өссөн, ямагт зэмлүүлж шүүмжлүүлж байдаг, гэр бүлийн тааламжгүй уур амьсгалд өсөж төлөвшсөн хүүхэд хожим аливаад сөргөөр хандах хандлага давамгайлдаг байна. Энэ нь дараах байдлаар илэрдэг.

Мандухай сэцэн хатан

Мандухай сэцэн хатан (* 1448 одоогийн Өвөр монгол † 1526) нь Монгол түмний хамгийн хүндтэй хатан юм. XIV-XV зууны Их Монгол Улсын задрал эрчээ авч, алтан ургийн ноёрхол мөхөн, төр угсаа залгамжлах алтан ургийн хүнгүй, хаан суудал хоосорсон цөвүүн цагт нэгэн монгол бүсгүй тасарч байсан алтан ургийн амийг халуун элгээрээ тэвэрч, хатан зориг, сэцэн ухааныхаа хүчээр Монголын төрийг дахин сэргээж чаджээ. Мандухай сэцэн хатан Алтан ургийн сүүлчийн хүү Батмөнхийг олж авч, хөлийг дөрөөнд гарыг ганзаганд хүргэн, задран унаж байсан их улсыг буцаан нэгтгэж түүнд хүлээлгэн өгсөн юм.

Батмєнх Даян Хаан (1464-1543)

15 дугаар зууны vеийн  Монгол.

 1434 онд  Ойрдын Чорос овогт   Баттула Чинсаны хvv Тогоон Монгол орныг дахин нэгтгэв. Тогооны хvv Эсэн бvх Монголын хаанаар тодроод зогсохгvй Зvрчид (манж) ийг эрхэндээ оруулж, Бээжинг довтолж (1449), Мин улсын хааныг нь олзолж байлаа.  Хэдэн жилийн дараа (1453 орчим онд)  Баруун Монголд  иргэний дайн эхэлж, 1455 онд  Эсэн хаан эрсэджээ. Ойрдууд зvvн Монгол дахь хяналтаа алдав.

Түрэгийн түрүү ба хожуу үеийн улс

Монгол нутагт Нирун улсын дараа бусад нүүдэлчин аймгуудын дундаас түрэг угсааны аймаг товойн гарч ирэв. Түрэгийн түрүү үеийн хаант улс, Түрэгийн хожуу үеийн хаант улс МЭ 552-745 он хүртэл монгол нутагт оршин тогтнож байв. Түрэг угсааны улсыг байгуулахад Дулга овгийн зонхилогч Буман ихээхэн үүрэг гүйцэтгэжээ. Тэрээр ойрх Тэлээ аймгийг өөрийн харьяанд нэгтгэж, жужаны харьяанаас гарахын тулд тэмцэж байжээ.

Тэрээр Тобагийн баруун Вэй улсад элч зарж ургийн холбоо тогтоох гэж ихээхэн бэлэг хүргэсэн нь гадаад байдлаа бэхжүүлж хүчирхэг түшүгтэй болох арга хэмжээ байжээ.

Жимс, ногоо хадгалах горим

Жимс, ногоо хадгалах горим 

Жирэмсэн эх та эрүүл байна уу

Арьс салст цайх
Арьс хумсны тольт болон хэл, уруул, зовхины дотор салстын өнгийг үзнэ. Цайвар байвал цус багын шинж.

улаан жинжүү, сармис нь бие дэх нянг устгаж, яг антибиотик шиг үйлчилдэг

Сармис, сонгино нь бэлгийн үйл ажиллагаанд сайнаар нөлөөлдөг. Ганга, цоохор майлз, шанцай, аглаг алим, цэцэг бол байгалийн идэвхжүүлэгчид юм.

Ер нь биеийн ерөнхий чалх, идэвхжилтэнд амтлах хольц, тухайлбал улаан чинжүү чухал үүрэг гүйцэтгэдэг байна. Улаан чинжүү нь нимбэгнээс тав дахин илүү С витамин агуулдгийг эрдэмтэд тодорхойлсон аж.

Мөн улаан чинжүүнд цусны даралтыг зохицуулах, цусны эргэлтийг сэргээх үйлчилгээтэй Р витамин байдаг.

Унгарын эмч нар улаан чинжүүг өргөн хэрэглэсний үр дүнд хүмүүсийн дунд зүрхний өвчин, судасны хатуурал, шигдээс өвчин харьцангуй бага байдаг гэж нотолжээ. Улаан чинжүүнээс гадна ногоон чинжүү, гич, сармис нь зүрх судасны эргэлтийн үйл ажиллагаанд сайнаар нөлөөлдөг байна.

Амтлагчтай хоол идэхэд шүлс их ялгарч хоол сайн боловсорч, ферментийн хэмжээ нэмэгдүүлдгийг олон судлаач ажиглажээ. Энэхүү амтлагч нь хоолонд байдаг олон чухал тэжээллэг бодисыг сайн боловсруулахад нөлөөлдөг байна. Улаан чинжүү, сармис нь элдэв нянд антибиотик шиг үйлчилнэ. Сармисны тосонд байх граммыг мянга хуваасны нэгтэй тэнцэх идэвхтэй бодис 25 нэгж пенициллинтэй тэнцдэг. Сармис нь олон өвчин, түүний дотор цусны даралт их, нойргүй болох үед хэрэглэхэд үр дүнтэй. Антибиотиктай төстэй үйлчилгээтэй сармис, улаан чинжүү нь зүрхний өвчтэй хүнд сайнаар нөлөөлдөг.

МӨНХ ХААН (1208-1259)

Чингис хааны отгон хөвгүүн <<Төр баригч>> хэмээх Толуйн ахмад хүү Шиязун Мөнх хаан 1251-1259 онд төр барьсан, монгол гүрний анхны дөрвөн их хааны нэг болно. Эх Сорхогтани нөхөр нь эрт өнгөрсөнөөс хойш өнчин хүүхдүүдээ сурган хүмүүжүүлж алдартай хүмүүс(их Мөнх, Хубилай, ил хаан Хүлэгү гэх мэт) болгосон мэргэн эх юм.
Мөнх бага залуугаасаа эцэг өвгийг дагаж Алтан улсыг дайлах, сартуул болон өрнө зүгийн дайнд идэвхтэй оролцож явсан гавьяатайн дээр Монголын төв нутаг, шадар Хишигтэний дунд онц эргийг хадгалсан хүн байлаа.